Wniesienie dopłat to prosty sposób na dokapitalizowanie spółki z o.o. Wątpliwości przedsiębiorców powodują natomiast przepisy dotyczące zwrotu dopłat. Przewidziane przepisami obowiązki równomiernego zwrotu wniesionych kwot oraz ogłaszania o zamiarze zwrotu dopłat powoduje wrażenie skomplikowania procedury.

Zwrot dopłat można jednak uprościć – o czym w niniejszym artykule.

Wnoszenie przez wspólników dopłat do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest popularną i atrakcyjną formą dofinansowania spółki. Procedura wniesienia dopłat nie jest zbyt skomplikowana ani sformalizowana. Korzystając z tej instytucji można więc szybko dokapitalizować spółkę. Dopłaty mogą zostać zwrócone wspólnikom. Instytucja zwrotu dopłat powoduje już większe wątpliwości.

Kwestię dopłat (w tym zwrotu) reguluje art. 179 k.s.h.:

§ 1.

Dopłaty mogą być zwracane wspólnikom, jeżeli nie są wymagane na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym.

§ 2.

Zwrot dopłat może nastąpić po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia o zamierzonym zwrocie w piśmie przeznaczonym do ogłoszeń spółki.

§ 3.

Zwrot powinien być dokonany równomiernie wszystkim wspólnikom.

§ 4.

Zwróconych dopłat nie uwzględnia się przy żądaniu nowych dopłat.

Przepis zacytowany powyżej wprowadza kilka ograniczeń dotyczących zwrotu dopłat: w szczególności brak możliwości zwrotu dopłat, gdy środki, które miałyby być zwrócone są potrzebne do pokrycia straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym, konieczność zwrotu dopłat równomiernie wszystkim wspólnikom. Zasadnicze wątpliwości, które pojawiają się w obrocie, koncentrują się wokół kwestii obowiązku ogłaszania o zwrocie dopłat. Ten obowiązek powoduje bowiem, że procedura staje się czasochłonna.

Literalne brzmienie przepisu wskazuje na konieczność zapewnienia wszystkich ww. elementów przy zwrocie dopłat.

Jednakże, w doktrynie prawa spółek zdecydowanie przeważa pogląd o dyspozytywnym charakterze art. 179 k.s.h. Oznacza to, że Wspólnicy mogą uregulować wskazane kwestie w umowie spółki inaczej – w tym np. wyłączyć obowiązek uprzedniego ogłaszania o zwrocie dopłat. Oto przykłady wypowiedzi przedstawicieli doktryny, wskazujące na taką możliwość:

Artykuł 179 § 2 jest przepisem dyspozytywnym (art. 178 § 1 zd. 2)¹.

W odniesieniu do art. 179 § 2 KSH dominuje stanowisko, że w umowie spółki dopuszczalne jest wyłączenie obowiązku ogłoszenia o zmierzonym zwrocie dopłat (…) oraz ustalenie odmiennego terminu ich zwrotu (zwrot może nastąpić w krótszym terminie niż miesiąc od ogłoszenia, a jeśli wspólnicy wyłączyli obowiązek ogłoszenia – w dowolnie ustalonym terminie)².

Z mocy art. 178 § 1 zd. 2 KSH, odnoszący się do zwrotu dopłat art. 179 KSH ma charakter przepisu dyspozytywnego. W rezultacie umowa spółki może np. przewidywać, że zwrot dopłat dokona się w określonym terminie, bez potrzeby podejmowania stosownej uchwały wspólników, albo wyłączać obowiązek uprzedniego ogłoszenia w piśmie przeznaczonym dla ogłoszeń spółki, czy przede wszystkim zastrzegać nierównomierny zwrot dopłat, albo też stanowić, że zwrot dopłat może nastąpić, nawet jeżeli są one wymagane na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym – w tym ostatnim przypadku jednak nie wyłącza to wyrażonego w art. 189 § 2 KSH zakazu wypłat z majątku potrzebnego do pełnego pokrycia kapitału zakładowego³.

Zatem – jakkolwiek, przepisy dotyczące zwrotu dopłat mogą wydawać się dość restrykcyjne, możliwe jest, uregulowania poszczególnych kwestii bardziej elastycznie, zapewniając szybsze warunki zwrotu. Możliwe jest w szczególności zamieszczenie w umowie spółki postanowień stanowiących, że:

a)

zwrot dopłat zostanie dokonany w określonym terminie bez konieczności podejmowania uchwały wspólników;

b)

obowiązek uprzedniego ogłaszania w piśmie przeznaczonym do ogłoszeń spółki o zamiarze zwrotu dopłat jest wyłączony;

c)

dopłaty będą zawracane nierównomiernie.

¹ [A. Opalski (red.), Kodeks spółek handlowych. Tom IIA. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. Art. 151–226, wyd. 1, 2018]

² [R. Wrzecionek (red.), Kodeks spółek handlowych. Tom I. Komentarz. Art. 1–300134, wyd. 1, 2025]

³ [J. Bieniak i in., Kodeks spółek handlowych. Komentarz, wyd. 9, 2024]