AI Act wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r., a jego przepisy mają być wdrażane etapowo do sierpnia 2027 r. Najbardziej wymagające obowiązki dotyczące systemów wysokiego ryzyka (high-risk AI systems) miały w założeniu zacząć obowiązywać od 2026 i 2027 r.

W trakcie pierwszych miesięcy wdrażania aktu Komisja przeprowadziła jednak szereg konsultacji z państwami członkowskimi, biznesem oraz MŚP. W ich wyniku zidentyfikowano kilka problemów praktycznych, m.in.:

• opóźnienia w wyznaczaniu krajowych organów nadzoru i jednostek oceniających zgodność,
• brak kompletnych norm zharmonizowanych i wytycznych technicznych,
• zbyt wysokie – zwłaszcza dla mniejszych podmiotów – koszty administracyjne przygotowania dokumentacji i rejestracji systemów wysokiego ryzyka.

Odpowiedzią na te wyzwania jest właśnie Digital Omnibus on AI – projekt, który ma:

• złagodzić wąskie gardła we wdrażaniu AI Act,
• uprościć część obowiązków,
• a jednocześnie utrzymać cele regulacji (bezpieczeństwo, prawa podstawowe, przejrzystość).

1. Bardziej elastyczne terminy dla systemów wysokiego ryzyka

2. Uproszczenia dla MŚP i rosnących firm technologicznych

• rozszerzenie preferencji regulacyjnych na tzw. small mid-caps (SMCs), czyli m.in. szybko rosnące spółki technologiczne, które nie mieszczą się już w kategorii MŚP, ale nadal nie są dużymi przedsiębiorstwami,
• uproszczenia w dokumentacji technicznej i systemach zarządzania jakością,
• obowiązek brania pod uwagę sytuacji ekonomicznej mniejszych podmiotów przy wymierzaniu kar.

3. Nadzór na poziomie UE i nowe zasady korzystania z danych wrażliwych

Na poziomie nadzoru kluczową rolę zyska AI Office – jednostka na poziomie UE, która ma mieć wyłączne kompetencje nadzorcze wobec wybranych kategorii systemów, w szczególności opartych na modelach ogólnego przeznaczenia (GPAI) oraz powiązanych z bardzo dużymi platformami i wyszukiwarkami (VLOPs/VLOSEs). Dla dużych graczy technologicznych oznacza to jeden, centralny ośrodek nadzoru zamiast rozproszonej kontroli krajowej.

4. Wsparcie innowacji: piaskownice i testy w świecie rzeczywistym

Zmiany mają również ułatwić bezpieczne eksperymentowanie z AI. AI Office otrzyma kompetencje do tworzenia unijnej piaskownicy regulacyjnej dla nadzorowanych systemów, z priorytetem dostępu dla MŚP. Przewidziano też szersze możliwości prowadzenia testów w rzeczywistych warunkach – zarówno w ramach piaskownic, jak i na podstawie dobrowolnych porozumień między Komisją a państwami członkowskimi.

• bardziej przewidywalne i powiązane ze standardami terminy wejścia w życie obowiązków wynikających z AI Act,
• łagodniejsze, proporcjonalne wymogi dla MŚP i rosnących firm technologicznych,
• centralny nadzór UE nad najbardziej złożonymi systemami,
• więcej przestrzeni do bezpiecznego testowania innowacji.